Lichttherapie
Algemeen
Licht is onontbeerlijk voor onze gezondheid en ons welzijn, maar onze moderne levenswijze belet ons vaak om te profiteren van het natuurlijke licht dat door de zon wordt uitgestraald.
In plaats daarvan kunnen we het benodigde licht ook naar ons toe laten komen. Dat is mogelijk met lichttherapie.
Lichttherapie is een medische behandeling waarbij de ogen dagelijks en gedurende een bepaalde tijd (afhankelijk van de indicatie) worden blootgesteld aan licht waarvan de intensiteit en het spectrum op die van zonlicht lijken.
Het heilzame effect van licht houdt verband met de fysiologische werking en met name de invloed van licht op de afscheiding van melatonine (het slaaphormoon) en serotonine (een neurotransmitter).
Fysiologische werking van licht :
-
Licht remt de afscheiding van melatonine (slaaphormoon), wat het opstaan in de ochtend vergemakkelijkt en voor een hogere waakzaamheid overdag zorgt.
-
Licht stimuleert het gebied aan de onderkant van de hersenen en verhoogt het serotonineniveau, wat een antidepressief en eetlustregulerend effect heeft.
-
Licht beïnvloedt de biologische klok, wat tot een betere nachtrust en meer levensenergie leidt.
Vereist soort licht :
Het licht dat bij lichttherapie wordt gebruikt (‘fel licht’), moet een lichtsterkte van minstens 2000 lux hebben om een heilzaam effect op het humeur, een toename van energie en een betere nachtrust te bewerkstelligen.
De werkzaamheid van lichttherapie is het grootst wanneer de golflengte van het uitgestraalde licht rond de 460 nanometer (nm) ligt. Maar wanneer dit blauwe licht samen met wit licht wordt uitgestraald, wordt het oog beter beschermd doordat de pupil zich in een reflex samentrekt.
Blootstellingsduur en afstand :
Bij winterdepressies is een relatie vastgesteld tussen de duur van blootstelling aan de lichtbron en de lichtsterkte: 30 minuten blootstelling aan een dosis wit licht van 10.000 lux heeft hetzelfde effect als 2 uur blootstelling aan een dosis van 2500 lux.
Wanneer de afstand tussen de stralingsbron en het punt van ontvangst van de lichtstroom wordt gekwadrateerd, neemt de lichtsterkte evenredig af. Dat verklaart het zoeken naar een apparaat met een vast opgestelde bron die zich dicht bij het doel bevindt. Het idee van een product dat op het hoofd wordt gezet, ligt dus voor de hand en heeft aantoonbaar effect.
Blootstellingsmoment :
Het moment van de dag of avond waarop de blootstelling aan fel licht plaatsheeft, speelt ook een belangrijke rol. Het heeft weinig effect om iemand rond het middaguur aan licht bloot te stellen, maar wanneer dat ’s avonds gebeurt, vertoont de lichaamstemperatuurcurve in de dagen daarna later een piek en wordt het inslaapmoment uitgesteld. Iemand die aan deze leefregel wordt onderworpen, gaat spontaan later slapen. Hij stelt zijn inslaapfase uit.
Blootstelling in de vroege ochtend heeft in de dagen daarna juist een omgekeerd effect: de piek in de lichaamstemperatuurcurve valt vroeger in de avond en de persoon in kwestie wordt eerder door slaap overmand. Bij deze leefregel bestaat dus de neiging om vroeger te gaan slapen en dag erna al voor dag en dauw op te staan. We spreken dan van fasevervroeging. Deze invloed van het moment van blootstelling aan licht wordt meestal de ‘phase response curve’ genoemd.
Licht daar waar het nodig is :
Licht dat door een lichttherapielamp wordt uitgestraald en door het oog wordt opgevangen, gaat door de pupil heen en valt dan op het netvlies.
Op het onderste deel van het netvlies zitten de meeste receptoren.
Belangrijkste indicaties voor lichttherapie
Lichttherapie is geschikt voor de behandeling van alle ziekten waarbij een verstoring van het circadiaanse regelsysteem (biologisch 24 uursritme) wordt vermoed.
1. Seasonal affective disorder
Contra-indicaties en voorzichtigheid bij het gebruik van lichttherapie
Als rekening wordt gehouden met het hele lichtspectrum door infrarood en het hele ultraviolette gebied uit te bannen, lijken de nadelen van licht erg gering te zijn. Tijdens systematische oftalmologische onderzoeken zijn tot nu toe nog geen nadelen vastgesteld.
Lichttherapie kan leiden tot opwinding, wat waarschijnlijk het ernstigste verschijnsel is dat wordt erkend. Depressieve patiënten kunnen hypomanisch of manisch worden. Verder zijn kortstondige hoofdpijn, misselijkheid en een gevoel van druk op het oog beschreven. In deze laatste gevallen gaat het om lichte effecten van voorbijgaande aard.
De enige ziekten die als contra-indicaties voor lichttherapie beschouwd moeten worden, zijn manie, oogletsel en met name netvliesbeschadiging (in dat opzicht is een oogonderzoek aan te raden).
